Geçtiğimiz hafta ölen Marjane Satrapi, hem çizgi roman hem de film olarak büyük ilgi gören Persopolis’in yaratıcısıydı. Fransa’da yaşadı ama kendi ifadesiyle her zaman İranlı oldu ve en çok İran’ı anlattı.
Geçtiğimiz günlerde, henüz 57 yaşındayken hayatını kaybeden Marjane Satrapi çok yönlü bir sanatçıydı. Dünya onu, önce anime olarak yayımlanan, daha sonra yine anime bir film olarak gösterime çıkan Persopolis’le tanıdı. Satrapi bu eserinde, kendisi on yaşındayken gerçekleşen İslam Devrimi’ni, bunun bir kız çocuğu ve daha sonra genç bir kadın olarak hayatına yaptığı etkilerini, gündelik ayrıntıları da içerecek şekilde anlatmıştı. Onun eserleri İran’ın yakın tarihinin öznel bir anlatımını da oluşturdu.
1983 yılında, 14 yaşındayken, İslam Devrimi öncesi sosyalist faaliyetlerde yer almış bulunan ailesi tarafından rejimin baskısında yaşamaması için Viyana‘ya gönderildi. Daha sonra üniversite eğitimi için İran‘a döndü ve Tahran Azad Üniversitesi’nde Görsel İletişim bölümünü bitirdi, ardından Fransa’ya, Strasburg’a taşındı. Satrapi’nin eserlerinde İran’ın zengin kültürü, sinemasal geleneği ve İranlı entelektüellerin eleştirel bakışı görülebilir.
Bir röportajında, çizgi romancılığıyla daha sonra yerleştiği Paris’te, tesadüfen tanıştığını anlatır. Satrani, kendisini her zaman İranlı olacağını ve Persopolis’i çizmeye başladığında ülkesiyle ilgili önyargılarla ve yanlış anlaşılmalarla mücadele etmeye çalıştığını da söyler.
Marie Curie’nin yaşamını ele aldı
Satrapi Persopolis’in bir çizgi film olarak yayınlanmasının ardından başka filmlere de yönetmen ve senarist olarak katkıda bulundu; bunların arasında 2019 yapımı, Mari Curie’nin yaşamını ve çalışmalarını ele alan Radioactive de bulunuyor.
2025 yılında kendisine verilmek istenen Légion d’honneur’ü kabul etmeyeceğini açıkladı. Fransa’nın en yüksek devlet nişanını reddetmesinin gerekçesi, Fransa’nın İran politikalarına yönelik eleştirileriydi.
Ünlü sanatçı, politik tutumunu sanatsal çalışmalarından hiç ayırmadı, İran’daki politik gelişmelerle hep ilgilendi. En son çalışmalarından biri 2023 yılında siyaset bilimci Farid Vahid, tarihçi Abbas Milani ve gazeteci Jean-Pierre Perrin ile birlikte uluslararası çizerlerin katkılarıyla hazırlanan Femme, vie, liberté (Kadın, yaşam, özgürlük) adlı eserin koordinasyonu oldu.
Ana Fotoğraf: La Monde
