Barışı ve özgürlüğü savunan bir kadın: Clara Nadig Ragaz

fitnat.d@hotmail.com

İsviçre kadın hareketinin öncülerindendi. Birinci Paylaşım Savaşı sırasında Barış ve Özgürlük için Uluslararası Kadın Birliği kurucuları arasındaydı. Hem eşit oy hakkı mücadelesinde hem de kadın işçilere asgari ücret mücadelesinde yer aldı.

Tarihten Sesler/Portreler

21 Mart 2023

Kadın hakları savunucusu ve barış aktivisti Clara Nadig, 30 Mart 1874’de, İsviçre’nin Grisons kantonundaki Chur’da, Christina Plattner ve Johann Josua Nadig’in çocuğu olarak dünyaya geldi. 1892 yılında Aarau’da öğretmen okulundan mezun oldu. İngilizce ve Fransızca alanında uzmanlık kazandı. İngiltere, Fransa ve Engadin’de özel öğretmenlik yaptı, ardından Zürih’te de bir süre öğretmen olarak çalıştı. Chur’a döndüğünde, aile ve sosyal yükümlülüklerine ek olarak bir pazar okulunda öğretmenlik yapıyor ve misyonerlik işleriyle uğraşıyordu.

1893’te tanıştığı rahip Leonhard Ragaz ile 1901’de evlendi. 1902’den itibaren, Basel’de yaşamaya başladılar. İki çocuğu Jakob ve Christine, bu kentte doğdu.

1907’de Bern’de yaşarken feminist bir örgüt olan Kadın Özlemleri Birliği’nin sekreterliğine seçildi. 1908’de, kocası Zürih Üniversitesi’ne teoloji profesörü olarak atandığı için Zürih’e taşınmak zorunda kaldı. Ragaz burada da öğretmenlik yapmaya devam etti.

Kadın işçiler için de asgari ücret

1908’de Zürih’te, bilinçli satın alma yöntemleriyle işçilerin durumunu iyileştirmeyi amaçlayan Toplumsal Tüketiciler Birliği‘ne katıldı. 1915’e kadar grubun bir parçası olarak Emma Pieczynska-Reichenbach ile birlikte kadın işçilerin asgari ücrete kavuşması, çalışma saatlerinin kısaltılması ve çok kötü durumda olan evde çalışanlara daha iyi çalışma koşullarının sağlanması için mücadele ettiler ve başarılı da oldular. Ayrıca kadınların oy hakkı, kadınlara daha iyi eğitim ve kariyer fırsatları, kadın ticaretinin ve fuhuşun son bulması için de kampanyalar örgütlediler.

1909’da kadınlar tarafından yapılan iplik eğirme, hasır, döşeme ve diğer el işi eşyaların yer aldığı, aynı zamanda kadın ve çocuk işçiliğinin sağlıksız koşulları ve uygulamalarının tartışıldığı İsviçre Ev İşleri Sergisi‘ni örgütledi.

Clara Ragaz, 1913’te Sosyal Demokrat Parti/SP’ye katıldı ve halkın sömürülen kesimlerinin daha insancıl çalışma koşullarına sahip olması için SP kadın hareketinde aktif olarak çalışmaya başladı.

Barış ve Özgürlük Ligi’ni kurdular

1914’te Birinci Dünya Savaşı’nın patlak vermesiyle birlikte barış için mücadelesine ağırlık verdi. Kadınlara eşit oy hakkı, onların erkeklerden bağımsız olarak kendi ayakları üzerinde durması, Clara için önemli mücadele alanlarıydı. 1915’te Lahey’deki Birinci Uluslararası Kadın Barış Kongresi’ne katılamadı. Çünkü eşi Leonhard, onun Alman savaş bölgelerinden geçmesini istemiyordu. Fakat aynı yıl Bern’de, kadın hakları aktivisti Gertrud Woker ve benzer düşünen kadınlarla birlikte İsviçre’de Kalıcı Barış Komitesi’ni kurdu ve 1946’ya kadar komitenin başkanlığını sürdürdü. 1915’de Alman Lida Gustava Heymann’ın önerisi üzerine Zürih’te Kalıcı Barış Komitesi‘nin adının Barış ve Özgürlük için Uluslararası Kadın Birliği (WILPF) olarak değiştirilmesine karar verildi.

1920’de Zürih ve Basel kantonlarında siyasi eşitlik ve kadınların oy hakkı için yaptığı çağrı başarısız oldu. 1921’de Leonhard Ragaz üniversitedeki profesörlüğünden vazgeçti ve çift, işçiler arasında yaşamak için Aussersihl bölgesine taşındı. İşçi kadınların yaşam koşullarının iyileştirilmesine yönelik gönüllü çalışmasının yanı sıra Toplumsal Kadın Okulu‘nda ders vermeye başladı. Hristiyan teolojisi ile sosyalizmi birleştirmeye çalışan bir düşünce yapısına sahipti.

Ağustos 1929’da Prag’da yapılan WILPF’in 6. Uluslararası Kongresi’nde başkan Jane Addams istifa ettiğinden, üç eşbaşkan yardımcısının seçilmesine karar verildi. Bunlar; Clara Ragaz, Amerikalı Emily Greene Balch ve Alman Gertrud Bär’dı. Aynı yıl, 1946’ya kadar görev yaptığı Toplumsal Kadın Okulu’ndaki yatılı okulun müdür yardımcılığına atandı.

Mülteciler için sığınma hakkını savundu

İsviçre SP’sinin ‘anavatan savunması’ olarak görüp Birinci Dünya Savaşı’na onay vermesi sonrası eşiyle birlikte partiden ayrıldı. Tutarlı bir barış anlayışları vardı. Örneğin İspanya’da özgürlük ve demokrasinin savunulması için silahlı mücadele veren eylemcileri desteklediler.

Savaş sırasında Almanya’dan İsviçre’ye mülteci akın etmeye başladığında, bahçe avlusunda mülteciler için bir bilgi merkezi kurdu. Kızı Christine ile WILPF’den birkaç kadın, pek çok göçmenin barınmasını sağladılar. Kendisi de kızı da İsviçre’de sığınma hakkı için kampanya yürüttü ve sözde “Aryan olmayanlara” yönelik özel ayrımcılığı protesto etti.

WILPF’nin Nisan 1939’da Paris’te yapılan toplantısından sonra Clara Ragaz, Cenevre ofisinin sorumluluğunu tek başına üstlenmek zorunda kaldı. Daha sonra Şubat 1940’ta, İsviçre’de yasaklanan WILPF’nin aylık Pax International gazetesinin son sayısının editörlüğünü yaptı.

Aralık 1945’te eşini kaybetti. 1945’te, savaştan sonra WILPF’nin 30’uncu yıldönümüne denk gelen ilk BM konferansında, üç başkan yardımcısı BM başkanına bir mesaj göndererek WILPF ile Milletler Cemiyeti arasındaki özel bağlantıya dikkat çekti. Ağustos 1946’da WILPF’nin kongresi Lüksemburg’da yapıldı. Clara Ragaz, burada açılış konuşmasını yaptı. WILPF’ye son verme konusunun tartışıldığı bu zorlu kongrede herkesi bir arada tuttu ve kongrede sorumluluğu genç nesle bırakmak için WILPF’deki tüm görevlerinden istifa etti.

7 Ekim 1957’de Zürih’te hayata veda etti.