21 Şubat Dünya Anadili Gününde Gürcü dilinde rengârenk anlamına gelen ve İstanbul’un kültürel çeşitliliğinde filizlenen kadın korosu Peradi Ensemble’yi dinlemenin tam zamanı. Grup Anadolu’dan Balkanlar’a, Kafkaslar’a uzanan ezgileri etnik enstrümanlarla buluştururken dillerin birbirine rakip değil, birbirini tamamlayan renkler olduğunu hatırlatıyor.
Bugün 21 Şubat Dünya Anadili Günü. Bu tarih yalnızca bir takvim yaprağı değil; dillerin birer müze nesnesi değil, yaşayan organizmalar olduğunun ve her lehçenin insanlık mirasının vazgeçilmez bir parçası sayıldığının tescilidir. Anadil, insanın dünyayı ilk kez adlandırdığı, duygularını ördüğü ve tarihsel kimliğiyle toplumsallaştığı en temel haktır. Bu hak, kolektif bir iradeyle savunulmadığında ve gündelik hayatın ritminde yer bulmadığında sessizliğe itilir.
Tam da bu noktada, İstanbul’un kültürel çeşitliliğinden filizlenen Peradi Ensemble, dilsel çoğulluğu sanatsal bir eyleme dönüştürüyor. 2019 yılında dokuz kadının bir araya gelmesiyle kurulan topluluk, müziği bir imece pratiği olarak ortaya koyuyor. Gürcücede “renk” anlamına gelen peri kökünden türeyen ve “rengârenk” anlamını taşıyan Peradi, yalnızca müzikal çeşitliliği değil, kadınların yan yana kurduğu dayanışmayı da simgeliyor.
Kadınların birlikte üretimi, tarih boyunca yaşamı sürdüren görünmez bir özne olmuştur. Tarlada, tezgâhta, beşikte; seslerini birbirine ekleyen kadınlar kültürü kuşaktan kuşağa taşımıştır. Peradi Ensemble; Nidal Aras, Zeynep Erdim, Lela Bekirishi, Begüm Ayşe Alkan, Derya Ulkat, Deniz Ulkat, Burcu Saral ve Elif Kansız’ın vokal gücüyle bu kadim üretim biçimini polifonik bir disiplinle yeniden kuruyor.
Çok dillilik bir sorumluluktur
Topluluğun sunduğu potpori, Gürcüce ve Lazca halk şarkılarının özgün dokusunu harmanlıyor. Bir imece şarkısı olan “Naduri” ile başlayan yolculuk; “Hidaynano”, “Suleymana” ve “Cilveloy Nanayda” ile devam ederken dinleyiciyi toprağın ve emeğin sesine davet ediyor.
Çok dillilik bir zenginlik olduğu kadar bir sorumluluktur. Peradi Ensemble, Anadolu’dan Balkanlar’a, Kafkaslar’a uzanan ezgileri etnik enstrümanlarla buluştururken dillerin birbirine rakip değil, birbirini tamamlayan renkler olduğunu hatırlatıyor. Anadilin korunması ve yaşatılması ancak böylesine sahici ve kolektif çabalarla mümkündür.
Bugün bu çok sesli kadın korosunun yankısında bir kez daha hatırlayalım Her dil bir dünyadır.
Dünya Anadili Günü kutlu olsun.
