“Reem Kelani, Filistin’in köklü geleneklerini modern bir müzikal dille birleştirerek, bu geleneklerin yaşamasını ve kitlelere ulaşmasını sağlar. Onun müziği, diasporanın çok katmanlı yapısını yansıtırken, aynı zamanda Filistin halkının kolektif bilincini ve direnme iradesini de barındırıyor.”
Bazı insanlar sadece şarkı söylemezler; bir halkın sesi olmaya çalışırlar. Filistinli sanatçı Reem Kelani, şüphesiz bu isimlerden biri. O, sadece bir şarkıcı değil; aynı zamanda bir müzikolog, eğitimci, radyocu ve diasporanın kültürel hafızasını ayakta tutan bir araştırmacı. Kelani, Manchester’ın yağmurlu sokaklarından Kuveyt’in sıcağına, oradan da bugün yıkılmış telef edilmiş Filistin’in zeytin ağaçlı tepelerine uzanan çok katmanlı bir kimliğin müziğini icra ediyor.
Biyografisi alışılmış müzisyenlerden oldukça farklı. Manchester’da doğan ve gençlik yıllarını Kuveyt’te geçiren Kelani, aslında akademik kariyerine bir biyolog olarak başladı. Kuveyt Üniversitesi’nde Zooloji ve Bilgisayar Bilimleri üzerine lisans eğitimi aldı ve yıllarca deniz biyolojisi alanında çalıştı. Ancak içinde hiç susmayan bir ses vardı. Dört yaşında topluluk önünde ilk performansını sergileyen Kelani için dönüm noktası, dokuz yaşındayken annesinin memleketi Nasıra’da katıldığı bir düğün oldu. Orada duyduğu Filistin ezgileri, onun müziğe bakışını kökten değiştirdi. Bu hatıra ile uzun yıllar hafızasının derinliklerinde filizlendi. Ta ki 1990’ların başında British Museum’daki meşhur “Filistin Kostümleri Sergisi”nde müzik atölyesinin başına geçmesi teklifine kadar. Bu iş Kelani’nin dikkatini balık ve deniz böceklerinden, geleneksel şarkıların derlenmesine ve araştırılmasına çevirdi. Ve o andan itibaren, onun için müzik bir hobi değil, bir yaşam amacı haline geldi.
Filistin halkının direnme iradesi
Reem Kelani, “Filistin kültürü ve müziğinin resmi olmayan elçisi” olarak tanımlanıyor. Bu tanım, onun sadece şarkı söylemesinden değil, bu şarkıların arkasındaki tarihi ve kültürel dokuyu da titizlikle araştırmasından kaynaklanıyor. Müziği, diasporanın çok sesli yapısını yansıtırken, aynı zamanda Filistin halkının kolektif bilincini ve direnme iradesini de barındırıyor.
İlk albümü olan “Sprinting Gazelle: Palestinian Songs from the Motherland and the Diaspora” aynı zamanda bir tarihsel belge niteliğinde. Albümdeki şarkılar, Filistin’in köylerinden, mülteci kamplarından derlenmiş, Filistin Şiirinin önemli şairlerinin şiirlerin müzikle birleştiği ve Kelani’nin sesiyle yeniden hayat bulmuş. Albümün İngiltere’de okul müfredatına dahil edilmesi, Kelani’nin kültürel elçilik görevinin ne kadar önemli ve etkili olduğunun bir kanıtı.
Kelani’nin müziği, “medeniyetler çatışması” tezine bir antitez niteliğinde. O, farklı kültürlerin müzikal dilleri arasında köprüler kurarak, ortak insanlık deneyimine vurgu yapıyor. Bu anlamda, Türkiye’deki en önemli iş birliklerinden biri, hiç kuşkusuz Kardeş Türküler ile gerçekleştirdiği sahne performansları. Kardeş Türküler’in çok kültürlü, çok dilli ve barışçıl müzikal anlayışı, Kelani’nin sanatsal vizyonuyla mükemmel bir uyum sağladı.
Belgeseller de hazırladı
Bu iş birliği, Kelani’nin Anadolu ve Arap coğrafyasının müzikal ortaklıklarını keşfetmesine ve bu ortaklıkları seyirciyle paylaşmasına imkan tanıdı. Klarnet üstadı Selim Sesler ile beraber yürüttüğü çalışmalar da, Arap müziği ile Roman müziğinin kesişim kümesini keşfetmesini sağladı.
Kelani’nin müziği, politik bir mesajın taşıyıcısı olmaktan ziyade, o politikayı doğuran insanlık durumunun en saf dışavurumu. Onun müziği, Filistin halkının yaşadığı acıları, umutları ve direnci anlatırken, aynı zamanda evrensel bir özgürlük ve adalet talebini de dile getiriyor.
Müziğinin yanı sıra BBC için hazırladığı belgesellerle (örneğin Songs for Tahrir veya Distant Chords), göçmen toplulukların ve siyasi hareketlerin müziğini kitlelere ulaştırdı.
O, Filistin’in köklü geleneklerini modern bir müzikal dille birleştirerek, bu geleneklerin yaşamasını ve kitlelere ulaşmasını sağlar. Onun müziği, diasporanın çok katmanlı yapısını yansıtırken, aynı zamanda Filistin halkının kolektif bilincini ve direnme iradesini de barındırıyor. Sesi sınırları aşan ve adalet talep eden bir ses olarak, insanlığın ortak vicdanına seslenmeye devam ediyor.
Müzik önerim: https://www.youtube.com/watch?v=bnjZKPiXywo
